Беларусь всегда воплощалась в жизнь благодаря частной инициативе. Славно, что эти инициативы не иссякают, как ручьи. К примеру, 26 мая в 11:00 в новой галерее музея истории Минска (пл. Свободы, 15) начнется проект «МЫ читаем!». Это исключительно благотворительное, некоммерческое мероприятие, главная цель которого — скрасить жизнь детей, лишенных родительского внимания, тех, кто большую часть жизни провел в клиниках, преодолевая боль. Ежемесячно воспитанники детских домов, а также подопечные международного благотворительного фонда «Шанс» будут главными участниками проекта.

Особенность инициативы коммуникационного агентства «АГТ-Беларусь», издателя журнала BabyBOOM!, в том, что его проект «МЫ читаем!» будут озвучивать известные и уважаемые «чтецы»: телеведущие, спортсмены, музыканты, актеры. Вниманию маленьких слушателей будут предлагаться литературные произведения белорусских и зарубежных авторов, стихи и проза. Организаторы планируют также проводить презентации новых изданий с автограф-сессиями и подарками.

В рамках дебютных чтений состоится премьера книги — впервые переведенной на белорусский язык сказки шведской писательницы Юи Висландер «Мама МУ чытае!», которая вышла в издательстве «Мастацкая лiтаратура». А первыми чтецами станут телеведущая, модель Ирина Хануник-Ромбальская и телеведущий, музыкант, художник Андрей Такинданг.

Ручьи собираются в реку, река стремится в океан. Так это работает, так жила и живет наша страна.

Dear Blank Please Blank -- шуточный интернет-проект, в котором англоязычные пользователи соревнуются в остроумии и написании писем, используя в том числе литературные образы.

Авторы проекта, Джаред Вунш и Ганс Джонсон, создали сайт для того, чтобы каждый мог анонимно с помощью эпистолярного жанра выплеснуть накопившиеся негативные эмоции или рассказать о своем неудачном опыте. "Идея родилась именно потому, что у Ганса как раз возник подобный опыт". -- иронично отмечают создатели проекта. Шутить над неприятностями пользователям понравилось и проект быстро стал популярным.

Диапазон творчества на сайте колеблется от веселых шуток до откровенных грубостей. А пользователи голосуют за каждое новое письмо кнопками "Да как они смеют", "Ты дебил", "Смешно", "Мне нравится" и "WTF?". Письмо обязательно должно начинаться с обращения "Дорогой...." (Dear...) и заканчиваться подписью "Искренне ваш ..." (Sincerely...).  Открытки с самыми смешными и интересными письмами можно приобрести.

Дорогой Ной,
Мы можем поклясться, ты сказал ковчег не отплывет раньше пяти часов.
Искренне ваши, единороги.

( Read more... )

Эта трагедия случилась неприметно для большинства минчан: на первом этаже Дворца искусств после долгих лет жизни закрылась книжная "точка"; невысокий, чернявый Александр больше не продает там интеллектуальную литературу, на которую, по его словам, резко сократился спрос -- теперь он работает через "Ў" и принимает заказы по телефону. У Александра я со студенческих лет своих покупал Владимира Набокова и Горана Петровича, журналы "Иностранная литература" и энциклопедии...

Минск лишился одного из своих лучших культурных центров, важного места на карте, где люди открыто обсуждали книги и получали бесценные консультации.

Канзас-Сити (штат Миссури) — город в США на берегу реки Миссури с населением 444 тысяч человек (2004). Этот крупный торгово-финансовый центр не только занимает второе место в мире по количеству фонтанов (более 200), но и обладает выдающейся по архитектуре публичной библиотекой.

Заўжды цікава назіраць за тым, як абнаўляецца чужая літаратура, як мяняюцца яе кірункі, стылі і метады. Асабліва калі родная літаратура — пры наяўнасці агульных тым і задач з іншаземнай — безнадзейна ўгразла ў балоце мясцовых традыцый, не ў сілах выйсці на новыя творчыя шляхі, пачуць павевы жыцця, разглядзець свайго чытача, адгадаўшы яго думкі, надзеі і жаданні.

«Танкіст, або «Белы тыгр» расійскага пісьменніка Іллі Баяшова, фіналіста прэміі «Вялікая кніга» і лаўрэата расійскага «Нацыянальнага бестселера», выклікаў неадназначную рэакцыю на радзіме пісьменніка, але абыякавых да кнігі, мабыць, няма.




Аповесць, у якой апісваюцца падзеі Другой сусветнай вайны, і праз 67 гадоў у Расеі ацэньваецца па самых жорсткіх і неістотных з пункту гледжання літаратуры мерках: на чыім ты баку, пісьменнік? Адны чытачы ўгледзелі ў кнізе кепікі з ваеннага подзвігу СССР, убачылі здзек з народнай памяці. Іншыя ні бяльмеса не зразумелі ў вобразнасці аповесці, палічылі галоўных персанажаў комікснымі, карыкатурнымі. Трэція, выхаваныя ў суровых традыцыях рэалістычнай прозы, паглыбіліся ў тэхнічныя дэталі, сталі папраўляць аўтара: не такія тракі ў танка Т-34, не мог «Тыгр» столькі праехаць без дазапраўкі, няпраўда «ваш» вынік Прохараўскай бітвы! І толькі чацвёртыя ўбачылі, разгадалі, захапіліся… Сапраўды, новая літаратура часцяком выклікае ў большасці адмоўныя эмоцыі, а гады мінуць, глядзіш — і атрымае яна ў натоўпу калі не прызнанне, дык прыманне.

( Read more... )

У савецкія часы галоўным ідэйна-эстэтычным крытэрам ацэнкі мастацтва была «народнасць».

Пад народнасцю найперш разумелася адпаведнасць працы літаратара камуністычнай ідэалогіі, яго вернасць ідэалам сацыялістычнага грамадзтва. Калі літаратар здаваў іспыт на гэта і прызнаваўся кіруючай партыяй «правільным», крытыкам дазвалялася трактаваць ягоную «народнасць» і з гуманістычных пазіцыяў, спрытна адаптаваных пад патрэбы камунізму.

Вось як сказаў пра народнасць Купалавай паэзіі Міхась Лынькоў: у яго творчасці беларускі народ увасобіў «сілу і прыгажосць свайго паэтычнага духу, сваёй глыбокай чалавечнасці, сваёй мудрай філасофіі, сваёй любові да жыцця і веры ў лепшую будучыню чалавека».

Як бачна, савецкі пісьменьнік мусіў прамаўляць ад імя народу, адначасова суадносячы сваю працу з дзяржаўнай ідэалогіяй. Гэта і было той самай «народнасцю», аб сутнасці якой у СССР былі створаныя Кардыльеры навуковых прац і артыкулаў.

Але ёсць іншая трактоўка народнасці, якая не залежыць ад выпрацаванага палітычным ладам эстэтычнага канону. Гэта вызначэнне пераадольвае віхуры часу, заўсёды застаючыся запатрабаваным, слушным, як і сапраўдная — «высокая»! — літаратура.

( Read more... )

Есть книги, повествующие о состоянии души. Одном-единственном. Так, Библия всецело посвящена описанию любви в различных ее проявлениях, «Одиссею» Гомера движет вперед ветер надежды, а герои Достоевского разнятся один от одного лишь степенью своего страдания. Подобные книги привлекают больше, чем те, где эмоции автора, персонажей и самого текста распылены, перемешаны или необозначены вовсе.

В научной фантастике книг о чувстве немало, как и в любом другом полнокровном литературном жанре и направлении. Некоторые писатели НФ даже делают ту или иную эмоцию краеугольной в своей литературной жизни. К примеру, все тексты Клиффорда Саймака отличаются всепроникающей добротой, а Фредерик Браун сочиняет, веселясь от всего сердца.

Но есть и «сумрачная» НФ — отдельные писатели или их книги. Так, если вы хотите узнать все об отчаянии, прочтите «Нескончаемый дождь» Рэя Бредбери. В этом рассказе выжившие в крушении космического корабля на Венере люди бредут под сводящим с ума ливнем, уже не надеясь выйти к жилью — Солнечному Куполу. Отчаяние усугубляется приобретенным ими дорогой ценой знанием: человек никогда не сможет жить на планетах, где бесконечно льют дожди и нет солнца. Отчаяние увеличивается по мере того, как в пути мужчины теряют своих товарищей, борются с безумием, натыкаются на развалины станций, разрушенных исконными обитателями Венеры…

Или взять роман Филипа Дика «Мечтают ли андроиды об электроовцах?» (1968). Эту книгу я купил ровно 20 лет назад и прочел тогда один раз, испытав сложные эмоции от ее мрачной депрессивности и религиозности, а также обилия натуралистичных сцен, включая те, где мужчину — охотника на андроидов соблазняет новейшая модель девушки-робота, подосланная корпорацией, и где андроид убеждает себя в том, что он вместе с друзьями — вовсе не механизмы, а пациенты психической клиники, которые бежали оттуда, пропитанные ядом чужой памяти и ложных воспоминаний.

У № 1-2012 “Дзеяслова” надрукавана апавяданне Леаніда Дранько-Майсюка “Штабс-фельдфебель Брукман”, якое можна лічыць наватарскім у нацыянальнай літаратуры.

Л. Дранько-Майсюк расказвае гісторыю аднаго беларускамоўнага верша. Пачынаецца яна ў Давыд-Гарадку, сканчаецца — у Менску. Лічу вельмі ўдалай творчую задуму аўтара, якому хапіла майстэрства, каб у невялікім тэксце пры дапамозе сродкаў мастацтва зрабіць магчымай (і рэалістычнай!) сустрэчу нямецкага салдата, хлопчыка з Давыд-Гарадка і класіка беларускай літаратуры. Акром уплыву паэзіі на людзкія лёсы і яе суіснавання з жыццём, Л. Дранько-Майсюк даследуе і тое, наколькі вялікая адлегласць паміж паэтам і чытачамі — уяўная і сапраўдная — і ці магчыма яе пераадолець, бо падобныя адлегласці страшней за вайну. Ствараючы фон, дэкарацыі для ўвасаблення сваіх ідэйна-эстэтычных канцэпцыяў, аўтар апавядання паказаў багатыя веды ў розных сферах: у званнях нямецкай арміі і кравецкай справе, напрыклад.

Зразумела, для Л. Дранько-Майсюка тое ня проста “фон”, а пераплаўленыя ў горне літаратуры родныя мясціны і дарагія сэрцу згадкі пра дзяцінства і бацькоў, а таксама генетычная памяць пра вайну. У той жа час ці не ўпершыню ў мастацкім творы, які належыць да плыні ваеннай прозы, вырашаліся сугуба літаратурныя задачы. Гэта сталася магчымым на 67-ю гадавіну Другой сусветнай вайны.

Відавочна, тая вайна скончылася толькі сёлета.

Хто з нас не чытаў у дзяцінстве і юнацтве кнігі пра робатаў? Гуманістычная навукова-фантастычная літаратура, дзякуючы ў першую чаргу пісьменніку Айзеку Азімаву, стварала вобраз жалезнага механізма, які строга падпарадкоўваецца «тром законам робататэхнікі» і надзейна ахоўвае жыццё чалавека. Пазней, з паглыбленнем крызісу цывілізацыі, робаты ў літаратуры пачынаюць надзяляцца пазітыўнымі чалавечымі якасцямі, напрыклад, вернасцю і спагадай. «Жалезныя» людзі нават вызначаюцца… рэлігійнасцю. Так, у раманах Кліфарда Саймака апісана, як робаты ратуюць ад забыцця веру ў Бога, ад якога канчаткова адмовіўся чалавек, стомлены халоднымі зорнымі прасторамі.

Як і кожны падлетак, што рос у эпоху НТР, я верыў у «добрых» робатаў і «мірны» штучны інтэлект. Вось чаму сапраўдным культурным шокам для мяне сталася кінастужка «Тэрмінатар», якую пры канцы 80-х гадоў мы з сябрамі бясконца пераглядалі па «відаку». Аказваецца, робаты цалкам здольныя ўзбунтавацца і пакласці канец эпосе чалавека! (Дарэчы, у гэты ж час савецкія грамадзяне паглядзелі «Чужынца» і «Драпежніка», якія перакрэслілі магчымасць мірнага кантакту нашай цывілізацыі з іншапланетнікамі, аб чым дзесяцігоддзямі марылі пісьменнікі-фантасты, забыўшыся на суворую «Вайну сусветаў» Герберта Уэлса.)

Кнігі пра бунт машынаў, якія былі падобныя да каметаў, што зрэдчасу праносяцца па небасхіле сусветнай літаратуры, на пачатку XXI стагоддзя ператварыліся ў зорны дождж, сталіся ці ні мэйнстрымам навуковай фантастыкі. Многія чытачы ўжо стаміліся ад бясконцых апісанняў таго, як робаты (цяпер — андроіды) бяруць верх над чалавекам — быццам бясконцай прасторы коміксаў для гэтых яркіх, брутальных сцэнаў замала!

Але ж «высокая» літаратура — а яна сапраўды прысутнічае на «тэрыторыі» робатаў (дастаткова згадаць раман «Ці мараць андроіды пра электраавечак?» Філіпа Дыка) — працягвае паглыбляць сутнасць канфлікту паміж чалавекам і штучным інтэлектам, знаходзіць усё новыя спосабы мастацкай выразнасці для ўвасаблення цалкам магчымай драмы. (У якасці водступу: усяго толькі праз адно стагоддзе высветлілася, што ў рэчаіснасць увасобілася звыш 80% прадказанняў фантаста Жуля Верна.)

Пасьля менскіх кніжных крамаў, дзе цесна і задушна, а паперкі з коштамі прымацаваныя да старонак кніг іржавымі сашчэпкамі, можна атрымаць шок ці інфаркт, трапіўшы ў краму кніг Libreria El Ateneo (Буэнас-Айрэс). Цалкам магчыма, што гэты пераход не давядзе да хваробы, а паспрыяе абуджэньню чытацкай душы, паглыбіць яе веру ў тое, што папяровыя кнігі па-ранейшаму знаходзяцца сярод яркіх агнёў і фрэсак у цэнтры цывілізацыі.

Libreria El Ateneo месьціцца ў прэстыжным квартале, у памяшканьні, дзе з 1919 па 2000 год быў Grand Splendid Theater, а потым кінатэатр. Інтэр’еры тэатру, як бачна, цалкам захаваныя, і сама ўрачыстая аксамітная атмасфэра надае форму і зьмест словам “мастацтва” і "літаратура", “творчасьць” і “натхненьне”. У Libreria El Ateneo можна быць гадзінамі, свабодна і нетаропка блукаючы сярод паліц альбо гартаючы самыя розныя кнігі, замовіўшы сабе каву. У другой палове дня тут грае піяніст, а ўвечары ладзяцца танцы і канцэрты.

Нядзіва, што крама Libreria El Ateneo – адно з найпапулярных месцаў у сталіцы Аргентыны: краму наведвае звыш мільёна чалавек у год!.. Я гляджу на гэтыя здымкі і адчуваю радасьць і гонар за далёкую краіну, якая ўвасобіла самыя патаемныя мары пакупніка кніг, зрабіла набыцьцё кнігі сьвятам, музыкай і тэатральным дзеяньнем адначасова.